Archiwum Wrocławskich Ruchów Miejskich rozbudowuje się w Dolnośląskie Archiwum Ruchów Społecznych
Projekt “Dolnośląskie Archiwum Ruchów Społecznych” Stowarzyszenia Nowoczesnej Edukacji Prawnej Oddziału Poradnictwa Prawnego w Trzebnicy dofinansowany z Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030 r., konkurs NOWEFIO – zachowując historię społeczności edycja 2025, operator: Fundacja Sztuki, Przygody i Przyjemności ARTS
Projekt ma na celu archiwizację oddolnych działań ruchów społecznych z Dolnego Śląska. Chcielibyśmy poszerzyć sukces działalności Archiwum Wrocławskich Ruchów Miejskich o cały region, a także zwiększyć widoczność lokalnych i regionalnych inicjatyw, które działały m.in. na rzecz ekologii, kultury, jawności, przestrzeni czy transportu. Ich działalność jest rzadko opisywana przez media, a osiągnięcia i inicjatywy nie są archiwizowane.
Archiwum Wrocławskich Ruchów Miejskich
Archiwum Wrocławskich Ruchów Miejskich powstało w 2024 r. i odbiło się bardzo pozytywnym wśród działaczy organizacji pozarządowych z całego kraju. W archiwum już znalazły się materiały z regionu, gdyż np. Towarzystwo Benderowskie podejmowało działania poza Wrocławiem (np. w Kłodzku czy Lądku-Zdroju).
Archiwum zostało wyróżnione jako „Archiwum krajoznawcze” (Co najmniej 33% materiałów ma dodaną informację o miejscu), Archiwum multimedialne (2 różne typy plików w zbiorach np. grafiki i fotografie, audio, wideo i PDF), „Mistrz opisu” (Min. 25% materiałów ma długi opis i wypełnionych wiele kategorii danych) oraz „Archiwum wizualne” (min. 25% plików w archiwum to pliki graficzne np. fotografie, pocztówki, obrazy i rysunki). Opisy były możliwie dokładne.
Archiwum dolnośląskie
Istnieniem archiwum szczególnie zainteresowały się organizacje z regionu Dolnego Śląska, które zadeklarowały dołączenie do projektu (np. ze Świeradowa-Zdroju czy Sokołowska). Działania organizacji z Dolnego Śląska nie są tak często opisywane przez media jak działania organizacji z siedzibą we Wrocławiu, więc tym bardziej należy zadbać o ich dziedzictwo.
Archiwum, zbudowane w 2025 r., zostanie wzbogacone o kolejne zbiory, zespoły i jednostki archiwalne, tym razem dotyczące terenów poza wielkim miastem, przy uwzględnieniu różnorodności oddolnych działań społecznych. Do projektu pozyskaliśmy partnerów społecznych z całego regionu, którzy będą dzielić się zasobem archiwalnym, a także współpracować w wyznaczaniu priorytetów wspólnie z historykiem. Przewidujemy publikację różnorodnego materiału archiwalnego, w tym dokumentów, skanów, zdjęć i historii mówionej.
Organizacje działają również poza miastami, skąd właściwsze jest posłużenie się pojęciem ruchów społecznych, a nie miejskich, choć ruchy miejskie nadal są w centrum zainteresowań archiwum. Działaczez Dolnego Śląska mają na koncie liczne sukcesy, jak np. rozwój połączeń kolejowych (do Karpacza czy Świeradowa), walka ze smogiem czy o ochronę cennego dziedzictwa przyrodniczego.
Planujemy skatalogowanie 80 materiałów archiwalnych, w tym co najmniej 20 zdjęć, co najmniej 20 pism i co najmniej 20 odpowiedzi od adresatów oraz 3 transkrypcji wywiadów stworzonych w etapie 3. Co najmniej 10 materiałów papierowych zostanie zdigitalizowanych. Powstaną co najmniej 4 nowe zespoły, obejmujące 4 nowe organizacje pozarządowe, a także 16 nowych jednostek archiwalnych.
Przewidujemy wybór co najmniej 4 różnych obszarów działania (takich jak ekologia, kultura, transport, przestrzeń). Nowo opublikowane materiały będą obejmować co najmniej 6 powiatów Dolnego Śląska, w celu zapewnienia równowagi geograficznej. Działanie będzie weryfikowane przez dostępność zbiorów w Otwartym Systemie Archiwizacji.
Dlaczego warto archiwizować?
Organizacje pozarządowe gromadzą materiały, który świadczą o historii działań społecznych w ostatnich 30 latach. Dane takie nie były systematycznie archiwizowane, a organizacje rzadko deklarują wobec archiwów państwowych istnienie zasobu archiwalnego. Jak wskazuje Artur Jóźwik w publikacji „Archiwum Organizacji Pozarządowej – Poradnik dla NGO”(wyd. Ośrodek Karta): „W związku z tym, niewątpliwy i wieloletni dorobek polskiego trzeciego sektora nie jest właściwie udokumentowany, a z pewnością może stanowić punkt wyjścia do samoidentyfikacji obecnie działających organizacji pozarządowych” Chcemy uniknąć zniknięcia pamięci o działaniach, który Artur Jóźwik opisał tak: „Ogrom działań obywatelskich w czasach poprzedzających PRL zniknął niemal ze świadomości społeczeństwa. Pomijając wojny, jako niszczące żywioły, powody widać dwa: brak dostatecznego zabezpieczenia dokumentacji i późniejsza działalność władz ludowych.”
Odbiorcami działań będą po pierwsze, działacze, pracownicy, wolontariusze i inni współpracownicy ruchów miejskich i społecznych, którzy będą włączeni w działania. Po drugie, odbiorcami będą mieszkańcy Dolnego Śląska, którzy będą ich najważniejszymi odbiorcami; jednakże dostępna będzie dla wszystkich odbiorców w internecie. W szczególności istotni są odbiorcy niezależnego i oddolnego portalu Hipermiasto, który jest aktywny na całym Dolnym Śląsku i opisuje działania w licznych gminach regionu, od Żmigrodu po Szklarską Porębę.
Niezależne dziennikarstwo
Częścią projektu jest również poszerzenie wiedzy odbiorców o dolnośląskich inicjatywach za pomocą artykułów i wywiadów oraz wzmocnienie niezależnego portalu dziennikarskiego Hipermiasto. Teksty te będą promować ideę archiwistyki społecznej, poszerzać wiedzę o działaniach społecznych w całym kraju, a także wzmacniać dostęp do archiwum społecznego. Inicjatywa będzie również widoczna w mediach społecznościowych oraz promowana wśród dziennikarzy i lokalnych społeczności.