Działalność odpłatna, sponsoring, pobieranie opłat za warsztaty czy kiermasze w NGO. Jak się za to zabrać?

Projekt realizowany przez Niezależną Poradnię Prawną oraz Stowarzyszenie Nowoczesnej Edukacji Prawnej i finansowany ze środków Rządowego Program Wspierania Rozwoju Organizacji Poradniczych na lata 2022-2033

Projekt „Wzmocnienie 30 organizacji poradniczych poprzez regranting, animacje i edukację” realizowany przez Stowarzyszenie na Rzecz Edukacji Pomost.

Organizacje pozarządowe zadają nam szereg pytań np. o działalność odpłatną i sponsoring. Zapraszamy stowarzyszenia wraz z oddziałami, fundacje, kluby sportowe i KGW z województw dolnośląskiego, lubuskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego do przesyłania nam zagadnień prawnych!

Masz więcej pytań? Napisz! prawna.edukacja@gmail.com

Jakie wymogi musi spełniać odpłatna działalność pożytku publicznego?

Zasadniczą regułą w zakresie działalności odpłatnej jest to, że koszty muszą w pełni zrównoważyć przychody. Mówi o tym art. 9 ust. 1  z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie: „Działalność odpłatna pożytku publicznego organizacji pozarządowych oraz podmiotów wymienionych w art. 3 ust. 3 stanowi działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców, jeżeli: 1) wynagrodzenie, o którym mowa w art. 8 ust. 1, jest w odniesieniu do działalności danego rodzaju wyższe od tego, jakie wynika z kosztów tej działalności”.

Nie można zatem przeznaczać przychodów na ogólną działalność statutową. Natomiast można pokrywać wszelkie koszty związane z tą konkretną działalnością odpłatną. Nie chodzi o koszty pojedynczego występu, ale rodzaju działalności, zatem można np. sfinansować kolejne występy, dojazdy, promocję, wynagrodzenie uczestników i koordynatora występów, zainwestować w sprzęt lub kostiumy niezbędne do wykonywania występów, itd., dotyczy to także kosztów administracyjnych związanych z działalnością odpłatną.

Inaczej będzie, gdy pracują Państwo wyłącznie wśród osób zagrożonych wykluczeniem społecznym (zgodnie z ustawą z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym oraz ustawą z dnia 27 kwietnia 2006 r. o spółdzielniach socjalnych, ale która odsyła do ustawy o ekonomii społecznej) w celu ich integracji i reintegracji zawodowej i społecznej – czyli np. bezrobotni, poszukujący pracy do 30 i powyżej 30 roku życia, osoby niepełnosprawne, osoby spełniające kryteria dochodowe w pomocy społecznej, osobę z zaburzeniami psychicznymi, osoba starsza (pow. 60 roku życia), uchodźcy, osoby uzależnione od alkoholu lub narkotyków itd. – jest to dość spora grupa wbrew pozorom, więc czasami to wchodzi w grę. W tym przypadku można przeznaczać przychody na integrację społeczną tych osób w szerszym zakresie, w tym na inwestycje w tym zakresie, nie tylko na koszty.

Nie można prowadzić jednocześnie działalności odpłatnej pożytku publicznego i działalności gospodarczej w odniesieniu do tego samego przedmiotu działalności.

Jako Stowarzyszenie Nowoczesnej Edukacji Prawnej domagaliśmy się zmiany i wprowadzenia np. działalności nierejestrowanej dla organizacji pozarządowych, która umożliwiłaby uzyskanie nadwyżki, przeznaczanej na działalność statutową.

Sprzedaż przedmiotów darowizny

Organizacja może prowadzić odpłatną działalność pożytku publicznego poprzez sprzedaż rzeczy otrzymanych wcześniej w darowiźnie, jeżeli sprzedaż służy realizacji jej celów statutowych i jest prowadzona w ramach działalności odpłatnej.

Przykładowo stowarzyszenie otrzymuje od darczyńców książki, rękodzieło, ubrania albo inne przedmioty, a następnie sprzedaje je podczas kiermaszu. Przychód ze sprzedaży może zostać przeznaczony na działalność statutową, np. organizację zajęć dla dzieci, działania ekologiczne czy pomoc osobom potrzebującym. Istotne jest jednak rozróżnienie między sprzedażą rzeczy otrzymanych za darmo a działalnością gospodarczą. Samo otrzymanie darowizny nie jest działalnością odpłatną. Odpłatny charakter pojawia się dopiero przy sprzedaży rzeczy za wynagrodzeniem.

Darowizna dotyczy nie tylko rzeczy, ale i praw – np. praw autorskich.

UEPiK w działalności odpłatnej

W przypadku trzeba zgodnie z wymogiem art. 10 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie stworzyć zestawienie uzupełniające, o którym mowa w rozporządzeniuMinistra Finansów i Gospodarki z dnia 22 grudnia 2025 r. w sprawie prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów i kosztów przez niektóre organizacje pozarządowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego, gdzie będą określone przychody i koszty danego rodzaju działalności odpłatnej.

Nie jest określona ścisła forma takiego zestawienia, by zostawić dowolność organizacjom pozarządowym. Sugerujemy, by zrobić osobną tabelkę odpowiadającą załącznikowi nr 1 (zestawienie przychodów i kosztów), gdzie numerom z załącznika 1 powinno odpowiadać oznaczenie w innej tabelce. Tabelka może być zaraz obok, w tym samym arkuszu kalkulacyjnym, przy czym należy drukować ją raz w roku. Mogą być dwie rubryki: nieodpłatna i odpłatna działalność pożytku publicznego.

Najważniejsze jest nie to, jak graficznie wygląda tabela, lecz żeby prowadzone zapisy pozwalały jednoznacznie ustalić źródło pieniędzy, przeznaczenie wydatku i powiązanie operacji z odpowiednią działalnością.

Uwaga – KGW nie mają zestawienia uzupełniającego i mogą jedynie opisywać odpłatną działalność w uwagach; mogą jednak prowadzić szerszą działalność zarobkową.

Czy do odpłatnej działalności wystarczy wpis w statucie?

Tak, natomiast powinny być określone kody PKD działalności.

Jak nie ma ich w statucie, to należy podjąć uchwałę: w fundacjach zarządu, w stowarzyszeniach walnego zebrania, jeśli nie ma delegacji dla zarządu w statucie.

Czy z kwoty, można opłacić hosting i domenę, jeśli na stronie www promowane sa zajęcia, promocje zajęć na FB, koszty bieżące np opłate za wystawienie CIT z roku ubiegłego?

Należałoby podzielić proporcjonalnie na koszty działalności nieodpłatnej i odpłatnej i księgować częściowo. No, chyba że jest tylko działalność odpłatna, wtedy całość księguje się w kosztach działalności odpłatnej.