Czego chcą mieszkańcy Kowal, Swojczyc, Strachocina, Wojnowa? Kolej miejska i zieleń w czołówce
W ankiecie klimatycznej dla osiedli Kowale i Swojczyce-Strachocin-Wojnów udało się zebrać 205 odpowiedzi, dzięki wpisom, ale też odpowiedziom uzyskanym na miejscu.
Kwestie klimatyczne istotne, najpierw transport
Analiza wyników ankiety jasno pokazuje, że kwestie klimatyczne są dla mieszkańców osiedli Kowale oraz Swojczyce-Strachocin-Wojnów bardzo istotne. Ponad połowa respondentów (55,4%) wskazała, że tematy przyrodnicze, ekologiczne, energetyczne i transportowe są dla nich „bardzo ważne”, a kolejne 42,1% oceniło ich znaczenie w umiarkowanym stopniu. Tylko 2,5% stwierdziło, że nie są to istotne sprawy. Wyniki te pokazują wyraźne zainteresowanie mieszkańców lokalną polityką klimatyczną i gotowość do angażowania się w działania na rzecz zrównoważonego rozwoju.
Jeżeli chodzi o priorytety działań w zakresie ochrony klimatu, mieszkańcy najwyżej ocenili rozwój transportu zbiorowego. Rozwój kolei miejskiej uzyskał aż 58% wskazań, rozwój transportu tramwajowego i autobusowego 45%, a transportu rowerowego 42%. Znacznie mniej wskazań uzyskały działania stricte energetyczne, takie jak termomodernizacja budynków (22%) i wymiana źródeł ogrzewania (15,5%), a modernizacja zakładów przemysłowych (4%) była marginalnym priorytetem. Mieszkańcy w pierwszej kolejności oczekują rozwiązań transportowych i przestrzennych, które mają bezpośredni wpływ na ich codzienne życie, a działania energetyczne traktują jako uzupełniające.
Zieleń bardzo ważna
W obszarze adaptacji do zmian klimatu widać podobną hierarchię priorytetów: najczęściej wskazywane było tworzenie parków, zieleńców i skwerów (48,8%), co pokazuje, że mieszkańcy cenią sobie przestrzenie rekreacyjne i poprawę mikroklimatu osiedli. Zwiększanie ochrony przyrody uzyskało 37,8% wskazań, a zazielenianie ulic 32,8%. Ochrona rzeki była priorytetem dla 31,8% ankietowanych, co wskazuje na świadomość znaczenia doliny Widawy i terenów nad Odrą dla retencji wody i bioróżnorodności. Natomiast system informacji kryzysowej (15,9%) i retencja wody opadowej (11,4%) uzyskały relatywnie małe poparcie, co może wynikać z mniejszej świadomości technicznych aspektów adaptacji lub poczucia, że są one mniej bezpośrednio odczuwalne w codziennym życiu.
Jeśli chodzi o strukturę respondentów, prawie połowa ankietowanych (49,3%) pochodzi z osiedli Swojczyce-Strachocin-Wojnów, a 43,3% z Kowal, natomiast 7,5% stanowią osoby z innych osiedli, ale powiązane z tymi terenami (jako pracownik, przedsiębiorca, funkcjonariusz publiczny, działacz NGO,itd.).
Transport publiczny i ograniczanie ruchu samochodowego
W wielu wypowiedziach ankietowani zwracają uwagę na problemy transportowe w tej części miasta, podkreślając przede wszystkim niedostateczny rozwój transportu publicznego oraz nadmierny ruch samochodowy. Mieszkańcy wskazują, że obecny system komunikacji nie odpowiada na rosnące potrzeby osiedli.
Pojawiają się opinie takie jak: „Problematyczny jest transport, brak kolei miejskiej ale realnej”, „Brakuje dobrego połączenia komunikacją publiczną między osiedlami a centrum. Autobusy stoją w korkach”, czy też „Dużym problemem są korki na wjeździe do miasta od strony Jelcza. Bez poprawy transportu publicznego nic się nie zmieni”. Ankietowani podkreślają również konieczność zmiany priorytetów inwestycyjnych miasta: „Moim zdaniem miasto powinno bardziej promować transport publiczny zamiast budowy kolejnych dróg”.
Wśród konkretnych propozycji często pojawia się rozwój kolei aglomeracyjnej: „Kolej miejska – to powinien być priorytet. Pociągi co 10–15 minut i połowa korków znika”, a także „Najważniejsze jest zwiększenie częstotliwości kolei na linii w stronę Jelcza, najlepiej co 10–15 minut”. Mieszkańcy wskazują też na potrzebę integracji transportu: „Kolej + autobus dowozowy do stacji to dobre rozwiązanie” oraz „Potrzebna jest spójna sieć transportu publicznego dla wschodniej części miasta”. W wielu wypowiedziach pojawia się postulat zwiększenia liczby autobusów i ich częstotliwości: „Więcej autobusów i częstsze kursy w godzinach szczytu, bo teraz dużo osób jedzie autem”. Ankietowani wskazują również na potrzebę wprowadzenia rozwiązań organizacyjnych takich jak buspasy: „Autobusy często stoją w korkach, przydałyby się buspasy na głównych ulicach”.
Mieszkańcy jasno wskazują, że poprawa jakości transportu publicznego jest jednym z najważniejszych elementów działań klimatycznych i urbanistycznych na osiedlach, ponieważ bez realnej alternatywy dla samochodu ograniczenie ruchu i emisji będzie bardzo trudne.
Transport rowerowy i infrastruktura dla pieszych
Drugim często poruszanym tematem jest infrastruktura rowerowa oraz piesza. Ankietowani zwracają uwagę, że w tej części miasta transport rowerowy nie jest wystarczająco rozwinięty i ma charakter fragmentaryczny.
W wypowiedziach pojawiają się stwierdzenia: „Transport rowerowy jest wciąż słabo rozwinięty w tej części miasta. Ścieżki są fragmentaryczne i często kończą się nagle”, a także „Brakuje spójnej sieci tras rowerowych”. Mieszkańcy wskazują również na konkretne potrzeby infrastrukturalne, takie jak „Więcej bezpiecznych tras rowerowych między osiedlami a centrum miasta” czy „Konieczna nowa trasa rowerowa wzdłuż ul. Strachocińskiej”.
Zwracają także uwagę na brak podstawowej infrastruktury dla pieszych: „Na wielu ulicach brakuje chodników i bezpiecznej infrastruktury dla pieszych”. W kontekście ograniczania ruchu samochodowego pojawiają się także postulaty uspokojenia ruchu na ulicach lokalnych, np. „Uspokojenie ruchu samochodowego na ul. Gitarowej na Strachocinie. Za dużo aut na osiedlowych uliczkach”.
W niektórych wypowiedziach pojawia się również postulat rozwoju roweru miejskiego oraz parkingów park&ride, które mogłyby wspierać bardziej zrównoważony system transportu. Podsumowując, mieszkańcy widzą w rozwoju infrastruktury rowerowej i pieszej ważny element poprawy mobilności lokalnej oraz sposób na ograniczenie krótkich podróży samochodowych.
Czytaj też: Tramwaj na Swojczyce. Nowa oś zielonego osiedla Swojczyce i rozwiązanie kwestii transportowych
Zieleń miejska i ochrona przyrody
Bardzo silnym wątkiem w wypowiedziach ankietowanych jest znaczenie zieleni oraz potrzeba jej ochrony i rozwoju. Wielu mieszkańców podkreśla, że zieleń jest jednym z największych atutów tej części miasta, ale jednocześnie wskazuje na zagrożenia związane z urbanizacją. W ankietach pojawiają się opinie takie jak: „zieleń jest kluczowa. potrzeba parków i zieleńców zwłaszcza w terenie zabudowanym”, „Moim zdaniem osiedla mają dużo zieleni, ale nie jest ona dobrze chroniona” oraz „Ogólnie mamy dużo zieleni wokół, ale trzeba ją chronić zanim wszystko zostanie zabudowane”. Mieszkańcy zwracają również uwagę na niedobór zieleni przy nowych inwestycjach: „Nowe osiedla powstają, a zieleni prawie nie ma, tylko parkingi” czy „Moim zdaniem przydałoby się więcej nasadzeń drzew wzdłuż głównych ulic – obecnie są bardzo nagrzane latem”.
Wypowiedzi wskazują także na konkretne miejsca wymagające ochrony: „Bardzo ważna jest ochrona terenów zielonych nad Widawą, to jedno z najcenniejszych miejsc przyrodniczych we Wrocławiu”, „Istotna jest ochrona terenów zielonych w dolinie Widawy między Kowalami a Strachocinem”. Wśród postulatów pojawiają się także działania takie jak „tworzenie ogrodów społecznych i zielonych przestrzeni wspólnych dla mieszkańców” oraz „przy nowych inwestycjach obowiązkowe nasadzenia drzew”.
Ankietowani traktują zieleń jako jeden z kluczowych elementów jakości życia w tej części miasta i wskazują na konieczność jej aktywnej ochrony oraz zwiększania udziału zieleni w przestrzeni publicznej.
Adaptacja do zmian klimatu i gospodarka wodna
W ankietach pojawiają się także głosy dotyczące działań adaptacyjnych związanych ze zmianami klimatu, szczególnie w kontekście gospodarowania wodą oraz przeciwdziałania miejskiej wyspie ciepła. Mieszkańcy wskazują m.in.: „czego brakuje: retencja wody – stawy, mokradła, naturalne miejsca gdzie woda może zostać po deszczu” oraz „Kluczowe jest rozwijanie lokalnej retencji wody opadowej poprzez ogrody deszczowe i zbiorniki retencyjne”.
Ankietowani podkreślają również znaczenie zwiększania powierzchni biologicznie czynnych: „Priorytetem powinno być zazielenianie ulic oraz zwiększanie powierzchni biologicznie czynnych w przestrzeni publicznej”. W wypowiedziach pojawia się także temat edukacji ekologicznej mieszkańców: „Potrzebna jest większa edukacja mieszkańców w sprawach klimatu, np. o oszczędzaniu wody czy gospodarowaniu deszczówką”. Przedstawiciele osiedli dostrzegają znaczenie działań adaptacyjnych, choć wskazują, że obecnie są one realizowane w ograniczonym zakresie i wymagają większej systemowości.
Czytaj też: Tramwaj na Psie Pole pomoże także Kowalom. Jaki wariant tej proklimatycznej inwestycji?
Energia, smog i efektywność energetyczna
Część wypowiedzi ankietowanych dotyczy również transformacji energetycznej oraz jakości powietrza. Mieszkańcy wskazują na potrzebę dalszych działań antysmogowych: „Zimą czasem czuć dym z pieców, więc wymiana ogrzewania dalej jest potrzebna”.
W ankietach pojawiają się również propozycje rozwoju odnawialnych źródeł energii: „Na osiedlu jest dużo domów jednorodzinnych i warto wspierać mieszkańców w montażu pomp ciepła i paneli słonecznych”, „Fotowoltaika na budynkach publicznych (szkoły, urzędy itd.)”. Niektórzy respondenci zwracają uwagę na potencjał energetyki rozproszonej: „Jest dużo miejsca na instalacje odnawialnych źródeł energii, ale brakuje wsparcia i informacji”. W bardziej rozbudowanych wypowiedziach pojawiają się także koncepcje systemowe, takie jak „tworzenie lokalnych wspólnot energetycznych opartych na odnawialnych źródłach energii” czy „kompleksowa termomodernizacja budynków i wymiana nieefektywnych źródeł ogrzewania”.
Mieszkańcy dostrzegają potrzebę transformacji energetycznej, zwłaszcza w obszarze ogrzewania budynków i rozwoju odnawialnych źródeł energii, choć wskazują na niedostateczne wsparcie informacyjne i finansowe.
Ocena obecnych działań i podejścia do polityki klimatycznej
W części wypowiedzi pojawiają się także refleksje dotyczące sposobu prowadzenia polityki klimatycznej oraz ogólnej oceny obecnej sytuacji. Niektórzy mieszkańcy zwracają uwagę na brak spójnej strategii: „Stan obecny raczej słaby – pojedyncze działania są, ale brak spójnej polityki klimatycznej na poziomie osiedla”.
Pojawiają się również opinie wskazujące na potrzebę bardziej pragmatycznego podejścia: „klimatyczne ideologie nie są potrzebne, tylko pragmatyzm w działaniu”, „klimatyzmu za dużo, działania lokalne bez tego i tak są ważne”. Jednocześnie inni ankietowani wskazują na konieczność konsekwentnych działań systemowych, podsumowując je w prosty sposób: „Więcej drzew, lepsza komunikacja publiczna, odnawialna energia w budynkach: to najważniejsze rzeczy”.
Wśród mieszkańców widać zarówno rosnącą świadomość klimatyczną, jak i oczekiwanie, aby działania miasta były bardziej konkretne, pragmatyczne i skoordynowane.
Tekst opublikowany w ramach projektu „Strategia transformacji klimatycznej i edukacja. Z mieszkańcami” realizowanego przez Towarzystwo Benderowskie dzięki darowiźnie Fundacji Orlen w ramach projektu „Energia Sąsiedztwa”. W ramach projektu tworzymy strategię, rozmawiamy z mieszkańcami, dzielimy się wiedzą ekspercką.
