Strategia klimatyczna dla wschodu Wrocławia i jego mieszkańców. Zielone osiedla dla każdego

Celem projektu „Strategia transformacji klimatycznej i edukacja. Z mieszkańcami” jest stworzenie pierwszej strategii klimatycznej dla osiedli Kowale i Strachocin-Swojczyce-Wojnów. Istotnym celem projektu jest również edukacja mieszkańców dotycząca lokalnych aspektów polityki klimatycznej oraz promocja rzetelnej wiedzy.

Wschód Wrocławia dla klimatu

Strategia dotyczy dwóch osiedli: Kowale i Swojczyce-Strachocin-Wojnów. Osiedla położone są na peryferiach i rzadko są częścią dyskusji o przyszłości miasta.

Kowale zachowały w dużej mierze wiejski, zielony charakter, z rozproszoną zabudową, ogrodami działkowymi i licznymi terenami biologicznie czynnymi, jednak bezpośredni dostęp do Odry jest ograniczony przez pas zakładów przemysłowych, które oddzielają osiedle od rzeki. Zakłady te częściowo będą przekształcane w intensywne osiedla mieszkaniowe, czego przykładem jest osiedle planowane na terenach dawnej stoczni rzecznej, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej Wrocławia w ramach przepisów tzw. Lex Developer.

Swojczyce-Strachocin-Wojnów to jedno z najbardziej zielonych i przyrodniczo zróżnicowanych osiedli Wrocławia, którego charakter w dużej mierze kształtuje bezpośrednie sąsiedztwo Odry oraz terenów zalewowych. Obecność rzeki, starorzeczy i kanałów sprzyja wysokiej bioróżnorodności: występują tu siedliska ptactwa wodnego, płazów oraz roślinności łęgowej i nadrzecznej. Obszary te pełnią funkcję naturalnych korytarzy ekologicznych, łączących wschodnią część miasta z doliną Odry i terenami podmiejskimi.

Swojczyce-Strachocin-Wojnów do dziś zachowują wyraźne cechy obszaru rolniczego, widoczne w układzie pól uprawnych, łąk oraz otwartych przestrzeni między zabudową. Tradycyjnie funkcjonowały tu gospodarstwa rolne, a część gruntów nadal jest użytkowana rolniczo, co nadaje osiedlu, zwłaszcza w północno-wschodniej części, sielski charakter i odróżnia je od gęsto zabudowanych części miasta.

Znaczny udział zabudowy jednorodzinnej oraz ogrodów przydomowych na obu osiedlach sprawia, że osiedla zachowują półwiejski, niskointensywny charakter, jednakże z tego powodu nadal istotny jest problem zanieczyszczenia powietrza. Niska emisja pyłów z domowych pieców jest skorelowana z emisją dwutlenku węgla.

Charakter okolicy zmienił się przez budowę osiedli Olimpia Port oraz Nowy Port, przez co Swojczyce stały się popularnym miejscem zamieszkania i osiedlem o dużej intensywności zabudowy.

Dlaczego strategia klimatyczna dla osiedli?

Wrocław, jako jedno z najcieplejszych miast w kraju, już zmaga się ze skutkami kryzysu klimatycznego. Coraz częstsze i silniejsze fale upałów stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia dzieci oraz seniorów, szczególnie w miejscach, gdzie brakuje zieleni i naturalnego zacienienia. Gwałtowne burze i intensywne opady deszczu powodują podtopienia, niszczą infrastrukturę, a nierzadko generują dla mieszkańców straty liczone w tysiącach złotych.

Po pierwsze, strategia powinna określać, jakie działania w zakresie ograniczania emisji będą kluczowe z punktu widzenia interesów lokalnych. Unia Europejska, a w ślad za nią Polska i Wrocław, przyjęła założenie spadku emisji i neutralności klimatycznej do 2050 r.. Z tego powodu trzeba zaplanować lokalne strategie klimatyczne, które będą odpowiadać na potrzeby mieszkańców.

Istotnym argumentem jest również tempo rozwoju mieszkaniowego. Nowe inwestycje oznaczają większe zapotrzebowanie na energię, transport i infrastrukturę techniczną.

Drugim istotnym jest adaptacja do zmian klimatu. Położenie w dolinie Odry oraz w sąsiedztwie terenów zalewowych sprawia, że ryzyko powodzi, podtopień i okresowego wysokiego poziomu wód gruntowych jest tu realnym zagrożeniem.

W kontekście coraz częstszych zjawisk ekstremalnych intensywnych opadów, gwałtownych burz czy długotrwałych fal upałów, brak długofalowego planu adaptacyjnego może prowadzić do poważnych strat infrastrukturalnych, środowiskowych i społecznych.

Transformacja energetyczna nie jest przez nas rozumiana tylko jako cel ekologiczny, ale jako część społecznej zmiany na rzecz sprawiedliwości społecznej. W założeniach powinna przełożyć się na niższe koszty eksploatacji budynków, mniejsze obciążenie systemu ochrony zdrowia oraz większą odporność lokalnej społeczności.

Wschód Wrocławia powinien stać się laboratorium nowego modelu rozwoju peryferyjnych części miasta, który nie powiela błędów, lecz wzmacnia lokalność, samowystarczalność i odporność klimatyczną.

Emisje transportowe

Transport jest jedynym rosnącym źródłem emisji dwutlenku węgla, zarówno w skali Polski, jak i w skali Wrocławia. Głównym powodem jest rosnąca motoryzacja i uzależnienie od samochodu, powiązane z brakiem wystarczającego systemu transportu publicznego.

Z tego powodu nie zgadzamy się z propozycją budowy Trasy Swojczyckiej. Nie tylko spowoduje zwiększenie ruchu, zwiększenie emisji transportowych, zarówno dwutlenku węgla, jak i pyłów i dwutlenków azotu, ale też zwiększy hałas i przetnie tereny rekreacyjne nad Widawą. Dodatkowo, trasa obciąży budżet inwestycji transportowych, który można znacznie lepiej wydać w sposób proklimatyczny.

Kluczową alternatywą powinien być rozbudowany system transportu publicznego. Za koniecznością budowy takiego systemu przemawiają liczne aspekty pozaklimatyczne: zmniejszanie korków i hałasu, zwiększenie mobilności mieszkańców, zmniejszenie czasu dojazdu do pracy i szkoły.

Jedynie stworzenie niezawodnego systemu transportowego może spowodować trwałą zmianę nawyków transportowych mieszkańców.

Transport publiczny: tramwaje

Istotną inwestycją jest budowa trasy tramwajowej na Swojczyce, która ułatwi dojazd do najgęściej zaludnionej części wschodu Wrocławia: Swojczyc (Olimpia Port). To jednak dopiero początek budowy systemu transportowego. Niestety, nie udało się skoordynować linii kolejowej nr 292 oraz budowy linii tramwajowej i nie będzie wygodnych przesiadek tramwaj-kolej.

Funkcjonuje trasa tramwajowa na osiedle Kowale, skupiona głównie na zakładach przemysłowych. Linia ta nie obsługuje jednak centrum osiedla oraz wszystkich osiedli mieszkaniowych. Należy określić docelowy układ oraz rozważyć wydłużenie w kierunku centrum osiedla Kowale, zwłaszcza w kontekście rezygnacji z wariantu tramwaju na Psie Pole, opisanego poniżej.

Inwestycją pozytywnie wpływającą na transport na osiedlu Kowale byłaby budowa trasy tramwajowej na Psie Pole. Najkorzystniejszym wariantem, odrzuconym, byłby wariant odbiegający od ul. Kwidzyńskiej w okolicach ul. Bocianiej. Taka trasa stworzyłaby nowe połączenie, niezależne od ul. Krzywoustego, gdzie można rozwijać buspasy i transport autobusowy, umożliwiłaby też obsługę centrum Kowal. Urząd Miejski zdecydował jednak, że ta wersjan nie będzie procedowana, co uważamy za błąd. Linia wzdłuż ul. Krzywoustego poprawi sytuację tylko niewielkiej części mieszkańców.

Niezależnie od tego, należy planować tzw. Tramwaj Olimpijski czyli alternatywną trasę na Psie Pole, biegnącą ul. Mydlaną oraz nowym mostem przez Widawę. Taka trasa obsłuży m.in. zakłady przemysłowe wzdłuż ul. Mydlanej.

Transport publiczny: kolej miejska

Linia kolejowa nr 292, obsługująca m.in. wrocławskie osiedla Kowale oraz Swojczyce–Strachocin–Wojnów, została reaktywowana i wyposażona w rozbudowaną sieć przystanków, jednak jej możliwości wciąż nie są w pełni wykorzystywane. Pociągi Kolei Dolnośląskich kursujące na tej trasie częściowo spełniają funkcję dojazdową, lecz są często przepełnione i nie zapewniają wystarczającej częstotliwości połączeń – zarówno w relacjach bezpośrednich, jak i przesiadkowych.

Uchwała nr VIII/194/19 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 11 kwietnia 2019 r. w sprawie przyjęcia „Planu Zrównoważonej Mobilności Miejskiej dla Wrocławia”: “Niektóre systemy są obecnie słabo ze sobą powiązane, co wpływa negatywnie na działanie systemu jako całości. Dotyczy to np. systemu kolejowego, którego usytuowanie przestrzenne pozwalałoby na szybsze podróże wewnątrz miasta, jednak mała częstotliwość kursowania pociągów oraz niewystarczająca liczba przystanków kolejowych w mieście powodują, że potencjał kolei w podróżowaniu po mieście jest niewykorzystany.”

Postulujemy zatem uruchomienie połączeń szybkiej kolei miejskiej na trasie obejmującej Wojnów, Swojczyce i Kowale w kierunku Nadodrza, Leśnicy oraz Dworca Głównego. Problem ograniczonej przepustowości na estakadzie kolejowej jest powszechnie znany, niemniej warto każdorazowo analizować możliwość kierowania składów do Dworca Głównego lub Dworca Mikołajów.

W sytuacji braku takiej możliwości zasadne byłoby rozważenie uruchomienia połączeń kolei miejskiej z pominięciem Dworca Głównego, w kierunku Żernik i Leśnicy. Rozwiązanie to mogłoby znacząco poprawić obsługę komunikacyjną zachodniej części Wrocławia oraz skrócić czas dojazdu do północnych obszarów śródmieścia, w tym Nadodrza, szczególnie w kontekście postępującej policentryczności miasta.

Transport publiczny: transport autobusowy

Transport autobusowy z uwagi na korki nie jest wystarczającą alternatywą, jednakże powinien być rozwijany tak, by jego wykorzystanie było możliwe duże.

Linia 118 obsługująca bezpośrednio osiedle Kowale kursuje co pół godziny w dni robocze i soboty oraz co godzinę w niedzielę. Taka częstotliwość nie jest zadowalająca i nie umożliwia spontanicznego korzystania z autobusu. Postulujemy zwiększenie częstotliwości do 15 minut w godzinach szczytu oraz co 20 minut poza nimi i w dni wolne. Częstotliwość 20-minutowa nie jest wykorzystywana dla autobusów w sieci wrocławskiej z niejasnych przyczyn, a jest znacznie lepszym rozwiązaniem niż takt półgodzinny.

Linia 115 obsługująca osiedle Swojczyce-Strachocin-Wojnów kursuje w zadowalającym: co 10 minut w dni robocze, co 15 minut w dni wolne. Należałoby rozważyć zwiększenie częstotliwości w godzinach szczytu do 6-7 minut tak, by nie dochodziło do zbytnich obciążeń.

Jednym z kluczowych problemów jest brak jednolitego systemu autobusowego w aglomeracji. Wskutek tego, gminy ościenne nadmiernie obciążają samochodami w stosunku do miejsc wewnątrz miasta. Istnieje system transportowy gminy Czernica, ale nie jest on porównywalny z systemem miejskim.

Postulować należy stworzenie związku metropolitalnego oraz obsługę liniami metropolitalnymi gminy Czernica, w takcie zbliżonym do miejskiego (15-20 minut).

Transport rowerowy

Istotnym uzupełnieniem czystego transportu zbiorowego jest transport rowerowy. W szczególności Kowale oraz Swojczyce-Strachocin-Wojnów są położone w zasięgu rowerowym dojazdu do centrum Wrocławia. Sieć tras na obszarze osiedli jest nadal poszatkowana.

Postulujemy też rozwój systemu roweru publicznego tak, by obejmował cały obszar osiedli i umożliwiał podróże multimodalne z tramwajem i koleją. Aktualna siatka nie umożliwia podróży do wielu celów istotnych dla mieszkańców. Nowe stacje rowerowe powinny powstać:

• przy stacji kolejowej Wrocław Swojczyce
• przy przystanku kolejowum Wrocław Strachocin
• przy stacji kolejowej Wrocław Kowale (obsługiwałaby również okolice ul. Bocianiej)
• przy zbiegu ul. Mydlanej i ul. Swojczyckiej
• druga stacja na osiedlu Olimpia Port

Równolegle należy wspierać rekreacyjne wykorzystanie roweru, które jednak może stanowić synergię z transportowym (np. rekreacyjne powroty z pracy czy szkoły w centrum Wrocławia przez nadodrzańskie wały oraz tereny zielone).

Ruch pieszy

W ramach tzw. ostatniej mili ruch pieszy spełnia istotną rolę. W sytuacji, gdy są możliwe podróże piesze, należy pełen priorytet dla poruszania się pieszo.

W ramach koncepcji miasta 15-minutowego określa się, że codzienne cele (sklepy, szkoły, przedszkola, usługi, tereny rekreacyjne) powinny być dostępne pieszo w ok. 15 minut od mieszkańców. To sprawia, że chodzenie staje się naturalną opcją dla wielu codziennych czynności, nie tylko specjalnych spacerów.

W tym kontekście postulujemy:

• postawienie na wizję zero, bezpieczeństwo ruchu drogowego, w tym przebudowę skrzyżowań i wyniesienie przejść (np. na wyjazdach z osiedla Olimpia Port albo przy ul. Badury obok ul. Strachocińskiej)
• stworzenie wygodnych chodników np. przy ul. Wilczyckiej oraz przy ul. Rolniczejf
• ochronę chodników przed parkowaniem, w tym przez słupkowanie, np. przy ul. Magellana
• stworzenie wygodnych dojść do generatorów ruchu, w tym do przystanku kolejowego Wrocław Popiele, pozbawionego dojścia pieszego

W przyszłości powinien powstać bulwar między zakładami przemysłowymi a rzeką Odrą, na przedłużeniu ul. Monopolowej, co stworzy naturalne dojście do rzeki.

Energetyka

Nie da się rozważać energetyki lokalnej w oderwaniu od systemu energetycznego kraju i Wrocławia. Na terenie Swojczyc znajduje się Główny Punkt Zasilania Swojec, kluczowy dla tej części miasta.

Kluczowym źródłem czystej energii jest energia słoneczna, możliwa do pozyskania przez panele fotowoltaiczne. Z mapy potencjału solarnego wynika, że na dachach na osiedlu, zarówno budownictwa mieszkalnego, istnieje możliwość instalacji paneli słonecznych. Nie powinno się jednak wykorzystywać nowych powierzchni na fotowoltaikę, a jedynie powierzchnie obecnie zainwestowane.

Istotnym źródłem emisji nie tylko dwutlenku węgla, ale też gazów, jest ciepłownictwo, w szczególności niska emisja z pieców. Postulatem powinna być pełna termomodernizacja i wymiana źródeł ciepła, zgodnie z obowiązującą uchwałą antysmogową dla Wrocławia. Jest to istotne zwłaszcza w odniesieniu do starszej zabudowy sprzed 1945 r., w tym przede wszystkim w centrum Kowal.

Planowanie przestrzenne

Planowanie przestrzenne uwzględniające postulaty powinno głównie na terenach zainwestowanych, tzw. brownfield, z możliwie minimalną zabudową na terenach zielonych.

Istotna jest też ochrona istniejących terenów rolniczych jako zasobu żywnościowego i krajobrazowego, z zastrzeżeniem wykluczenia produkcji uciążliwej czy wielkotowarowej. Zdecydowanie należy popierać takie działania jak Miejska Farma Wrocław na Swojczycach; naszym zdaniem mogłaby być uzupełniona o farmę spółdzielczą, wzorem warszawskiej Spółdzielczej Farmy Miejskiej MOST.

Nowe osiedla

Istotne jest, by osiedla wielorodzinne lokalizowane były przy systemach szybkiego, wydzielonego transportu, umożliwiającego bezpośredni dojazd do centrum miasta. W warunkach wrocławskich, do czasu stworzenia kolei miejskiej oznacza to dostęp do linii tramwajowej. Powinien istnieć zatem priorytet dla zabudowy:

• na Swojczycach wzdłuż ul. Swojczyckiej
• na Kowalach wzdłuż ul. Kowalskiej
• na Kowalach przy centrum handlowym Korona (np. na miejscu parkingu)
• w miejscu istniejących zakładów przemysłowych i parkingów

Nowa zabudowa w tych miejscach nie będzie sprzeczna z koniecznością ochrony klimatu, a lepsza oferta mieszkaniowa bliżej centrum pozwoli zmniejszyć nacisk na zagospodarowanie przemieść oraz ograniczyć transport samochodowy poza Wrocław.

Plany zagospodarowania

Obowiązujące plany zagospodarowania przestrzennego trzeba zrewidować, na czele z planem dla obszaru po północno – wschodniej stronie ulicy Kowalskiej we Wrocławiu (Uchwała nr XV/439/19 Rady Miejskiej Wrocławia z dnia 21 listopada 2019 r.). Wyrażamy wątpliwość, czy w tej części Kowal potrzebna jest intensywna zabudowa usługowa.

Należy też uchwalić plan zagospodarowania dla brakującej części Doliny Widawy i okolic Kanału Odpływowego, w celu jej ochrony, a także wykluczenia zabudowy i budowy Trasy Swojczyckiej.

Nowe Centrum Swojczyc

Ważnym wyzwaniem będzie uchwalenie w przyszłości planu dla 0bszaru między ul. Mydlaną, ul. Swojczycką i linią kolejową, gdzie znajduje się m.in. baza ORLEN. Teren ten jest bowiem predestynowany pod zabudowę typu miejskiego, jako naturalne przedłużenie Sępolna i osiedla Olimpia Port.

Istotne, by zabudowa była oparta o transport zbiorowy (skoncentrowana wokół przystanków tramwaju i stacji kolejowej) oraz zapewniona została odpowiednia zieleń oraz usługi prywatne i publiczne. Z uwagi na rangę obszaru zalecamy organizację konkursu urbanistycznego o charakterze międzynarodowym. Oczywistym postulatem jest pełna ochrona starorzecza Czarnej Wody oraz rozwój zieleni wokół tego starorzecza.

Przy stworzeniu nowego centrum kluczowe byłoby wykreowanie ośrodka usługowego o wyraźnej tożsamości przestrzennej: placyku, rynku lub skweru z usługami w parterach.

Zieleń i błękitno-niebieska infrastruktura

Zieleń i błękitno-niebieska infrastruktura to kluczowe elementy adaptacji do zmian klimatu. Pod zieleń powinny być przeznaczane wszystkie tereny, które nie są przeznaczone pod drogi, koleje czy budynki. Postulujemy zazielenienie nieużytków, a także ochronę zieleni, nawet spontanicznej. Postulujemy moratorium na wycinkę drzew innych niż zagrażające bezpieczeństwu.

Ochronie musi podlegać także zieleń zabytkowa. Popieramy m.in. obywatską wizję rewitalizacji Skweru 4 Dęby w pełni zgodna z wizją Dolnośląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Zieleń a rekreacja

W przypadku zamierzeń inwestycyjnych dochodzi do spięcia między potrzebą ochrony zieleni a rekreacją. Istotny jest fakt, że odporność klimatyczna to nie tylko infrastruktura techniczna, lecz także silna wspólnota zdolna do współdziałania w sytuacjach kryzysowych.

Godnym kontynuowania kierunkiem jest rozwój infrastruktury społecznej sprzyjającej integracji międzypokoleniowej: parków z urządzeniami dla seniorów, placów zabaw, ogrodów społecznych oraz przestrzeni spotkań. Przestrzenie te jednak nie mogą ingerować w przyrodę, należy przede wszystkim lokalizować je w obszarach niezagospodarowanych, w tym nieużytkach.

Elementy wodne

Każde nowe osiedle powinno być projektowane w sposób zapewniający retencję wód opadowych na miejscu: poprzez ogrody deszczowe, niecki retencyjne i zielone dachy. Elementy te powinny być obowiązkową częścią planów zagospodarowania przestrzennego, które należałoby zmienić.

W kontekście zagrożenia powodziowego należy opracować lokalny plan zarządzania wodą, uwzględniający naturalne tereny zalewowe jako element systemu bezpieczeństwa, a nie rezerwę inwestycyjną. Zachowanie otwartych przestrzeni w dolinach rzecznych pełni funkcję bufora chroniącego zabudowę przed skutkami ekstremalnych opadów i wezbrań.

Rodzinne ogrody działkowe

Problematyczne wydają się rodzinne ogrody działkowe. Z jednej strony są to tereny zielone, z drugiej jednak strony niektóre negatywne, jak np. zamieszkiwanie na altankach oraz palenie odpadów (np. liści).

Z tego powodu postulujemy:

• ochronę ogrodów działkowych
• otwarcie alejek dla mieszkańców, z zamknieciem nocnym
• egzekwowanie zakazu zamieszkania i palenia odpadów

Ochrona przyrody

Kluczowym elementem istotnym dla adaptacji oraz ochrony bioróżnorodności są naturalne obszary. Postulujemy ochronę trzech obszarów położonych na osiedlach i jednego przyległego, zgodnie z postulatami Koalicji Wrocławska Ochrona Klimatu.

Stawy Swojczyckie to cenny kompleks dwóch zbiorników wodnych otoczonych trzcinowiskami, zadrzewieniami i zaroślami osikowymi, tworzący mozaikę siedlisk wodnych i leśnych. Występuje tu wyjątkowo bogata fauna – stwierdzono dziesiątki gatunków ptaków (m.in. bażanta, dzięcioła dużego, kosa), a także płazy, bezkręgowce i ssaki, w tym bobra europejskiego. Tak duża liczba gatunków chronionych świadczy o wysokiej wartości przyrodniczej tego miejsca i jego roli jako ostoi bioróżnorodności w granicach miasta.

Obszar pełni też funkcję naturalnego korytarza ekologicznego oraz miejsca rozrodu wielu zwierząt. Zagrożenia, takie jak swobodne puszczanie psów czy zaśmiecanie, pokazują, że bez formalnej ochrony przyroda może tu szybko ulec degradacji. Ustanowienie użytku ekologicznego pozwoliłoby pogodzić ochronę cennych siedlisk z umiarkowanym, uporządkowanym korzystaniem z terenu przez mieszkańców.

Dolina Widawy to rozległy obszar krajobrazu rzecznego o wysokich walorach widokowych i przyrodniczych. Zachowane fragmenty naturalnych łąk, starorzeczy i nadrzecznych zarośli tworzą cenną przestrzeń dla roślin i zwierząt związanych z dolinami rzecznymi. Tego typu tereny odgrywają ważną rolę w retencji wód i ograniczaniu skutków powodzi, co ma szczególne znaczenie w kontekście zmian klimatu.

Dolina pełni także funkcję korytarza ekologicznego, umożliwiającego migrację gatunków między różnymi częściami regionu. Jej ochrona jako zespołu przyrodniczo-krajobrazowego pozwoliłaby zachować nie tylko wartości przyrodnicze, ale i estetyczne tego miejsca. Istotnym zagrożeniem dla Doliny jest budowa Trasy Swojczyckiej.

Las Strachociński to ponadstuhektarowy kompleks leśny wraz z podmokłymi łąkami i rozlewiskami, objęty ochroną w ramach programu Natura 2000. Występuje tu mozaika siedlisk: grądy, łęgi, trzcinowiska i zbiorniki wodne, które sprzyjają dużej różnorodności gatunków. Gniazdują tu rzadkie ptaki, takie jak czajki, derkacze czy żurawie, a teren stanowi ważne miejsce rozrodu płazów. Obecność starorzecza Piskornej i tzw. Leśnego Jeziora dodatkowo zwiększa wartość ekologiczną obszaru. Tak zróżnicowane środowisko na stosunkowo niewielkiej powierzchni jest rzadkością w dużym mieście. Ochrona tego terenu pozwoli zachować unikatowy fragment nadrzecznej przyrody i zabezpiecza siedliska wielu wrażliwych gatunków.

Wyspa Opatowicka to cenny przyrodniczo obszar położony między głównym nurtem Odry a Kanałem Opatowickim, wyróżniający się obecnością łęgu wiązowo-jesionowego. Rosną tu chronione rośliny, a także występują rzadkie gatunki owadów, płazów i gadów, m.in. rzekotka drzewna i zaskroniec zwyczajny. Zachowany fragment starego koryta Odry z gęsto porośniętymi brzegami stanowi ważne siedlisko dla organizmów wodnych i błotnych. Wyspa wraz z otaczającymi ją łąkami tworzy spójną mozaikę środowisk, wymagającą zachowania w jak najbardziej naturalnym stanie. Nadmierne prześwietlenie drzewostanu pokazało, jak wrażliwy jest to ekosystem na ingerencję człowieka. Objęcie wyspy ścisłą formą ochrony, np. rezerwatem przyrody, pozwoliłoby zabezpieczyć jej unikatowe walory przyrodnicze na przyszłość.

Gospodarka odpadami

Gospodarka odpadami wiąże się bezpośrednio z kwestią emisji dwutlenku węgla. Nadmierna konsumpcja i produkcja opakowań oraz wymaga energii, powoduje też konieczność transportu odpadów, a przechowywanie odpadów zawsze wiąże się z możliwością przedostania się zanieczyszczeń do gleby, wody i atmosfery. Kluczowym działaniem jest zmniejszanie ilości odpadów przez ograniczanie konsumpcji, powrótne użycie produktów oraz darowizny.

Drugim istotnym postulatem jest zwiększanie poziomu recyklingu. Będzie konieczne zlokalizowanie we wschodniej cześci Wrocławia Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych tak, by mieszkańcy mogli blisko domu oddać m.in. tekstylia, leki, odpady elektryczne.

Rola osiedli i obywateli

W ciągu ostatnich 30 lat doszło do centralizacji zarządzania Wrocławiem, co uniemożliwia osiedlom rozwijanie się zgodnie z lokalnymi potrzebami. Żeby działania proklimatyczne były skuteczne, niezbędne jest wzmocnienie jednostek pomocniczych oraz ich roli w planowaniu budżetu, decydowaniu o inwestycjach oraz dyskusji o priorytetach.

W tym celu postulujemy zmianę w systemie i zwiększenie roli jednostek pomocniczych, a w szczególności:

• stworzenie lokalnych funduszy infrastruktury osiedlowej, które mogłyby finansować np. infrastrukturę pieszą i rowerową
• poszerzenie prawa osiedli do wyrażania zdania podczas sesji Rady Miejskiej nie tylko w przypadkach określonych uchwał, ale wszystkich spraw istotnych dla osiedla
• obowiązek konsultowania osiedli w przypadku podejmowania decyzji np. o transporcie publicznym (np. zmiany tras, objazdy) i zieleni (np. wycinki drzew)
• pełną jawność i publikację w Biuletynie Informacji Publicznej odpowiedzi na wnioski i uwagi osiedli

Istotnym postulatem społecznym, wyrażanym od dawna w debacie, jest wzmocnienie Wrocławskie Budżetu Obywatelskie, m.in. przez poszerzenie jego kwoty do co najmniej 50 mln zł, a także uwzględnienie rejonizacji. Kowale i Swojczyce-Strachocin-Wojnów mogłyby stanowić osobny rejon, co zwiększyłoby zaangażowanie mieszkańców.

Szerzej wykorzystywane powinny być również konsultacje społeczne, których brakuje np. w kontekście realizacji Trasy Swojczyckiej. Wniosek rady osiedla o ich przeprowadzenie powinien być obligatoryjny dla organów gminy Wrocław. W tym kontekście potrzebna byłaby zmiana statutu Wrocławia.

---

Tekst opublikowany w ramach projektu „Strategia transformacji klimatycznej i edukacja. Z mieszkańcami” realizowanego przez Towarzystwo Benderowskie dzięki darowiźnie Fundacji Orlen w ramach projektu „Energia Sąsiedztwa”. W ramach projektu tworzymy strategię, rozmawiamy z mieszkańcami, dzielimy się wiedzą ekspercką.