Strażnicy klimatyczni walczą o zerowy VAT na transport publiczny. Spora szansa na zmianę przepisów
Projekt jest współfinansowany przez Unię Europejską. Wyrażone poglądy i opinie są jednak wyłącznie poglądami autora(-ów) i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy Unii Europejskiej lub Europejskiej Agencji Wykonawczej ds. Edukacji i Kultury. Ani Unia Europejska, ani organ przyznający nie mogą ponosić za nie odpowiedzialności.
Do badania kwestii klimatycznych wybrano osiem gmin (do 20 tys.): gmina Jedlina-Zdrój, gmina Kamieniec Ząbkowicki, gmina Karpacz, gmina Malczyce, gmina Mirsk, gmina Szklarska Poręba, gmina Świeradów-Zdrój, gmina Walim. Działaniami objęto również poszkodowany przez powódź Lądek-Zdrój.
Oprócz tych działań, wspólnie ze Stowarzyszeniem Nowoczesnej Edukacji Prawnej powstała analiza zmian, które byłyby korzystne dla działań proklimatycznych i działań strażniczych. Na tej podstawie powstały wnioski o zmiany w przepisach, w tym wniosek do Ministerstwa Finansów.
Działacze zbierają również podpisy pod petycją, którą można podpisać tutaj.
Czytaj też: Budżety obywatelskie w gminach Dolnego Śląska. Partycypacja dla klimatu
Zerowy VAT na transport. Dlaczego?
We wniosku aktywiści zwracali uwagę, że zmniejszenie VAT-u do 0% było jednym ze stu konkretów Koalicji Obywatelskiej. Zapis programu brzmiał: „80. Wprowadzimy 0% VAT na transport publiczny, aby obniżyć ceny biletów dla Polaków. Ministerstwo Finansów przygotowuje przepisy wprowadzające obniżoną do 0% stawkę VAT na określone usługi transportu pasażerskiego.”
Zmianę popierała również Lewica. – Mając na uwadze, że transport zbiorowy, w tym kolejowy, pozwala obywatelom dojechać do miejsc pracy, placówek zdrowotnych, szkół, instytucji kultury itd., przeciwdziałanie wzrostowi kosztów transportu kolejowego będzie miało ogólnie pozytywny wpływ gospodarczy i społeczny. Poprawie ulegnie atrakcyjność cenowa pasażerskiego transportu kolejowego względem transportu indywidualnego i innych rodzajów transportu pasażerskiego. Pozwoli to na ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, których źródłem jest transport – przekonywała Lewica.
Po wyborach prowadzono już niższy VAT dla branży beauty, teraz pora na pasażerów transportu publicznego. Zgodnie z wnioskiem, stawka powinna być obniżona dla PKWiU: 49.31 (transport lądowy pasażerski, miejski i podmiejski) oraz 49.39.1 (transport lądowy pasażerski, rozkładowy, międzymiastowy i specjalizowany) – zatem tylko na rozkładowy przewóz osób.
– Działanie sprzyjać będzie zwalczaniu wykluczenia transportowego w aspekcie cenowym i zwiększania. Rozwiązanie będzie w pełni zgodne z założeniami Europejskiego Zielonego Ładu i Strategią Zrównoważonego Rozwoju Transportu do 2030 roku – podkreśla Jeremi Jarosz z TB. –Transport publiczny jest często podstawowym środkiem przemieszczania się dla osób o mniejszych możliwościach finansowych. Obniżenie VAT-u obniża koszty biletów, co poprawia dostępność transportu. Zapewnienie taniego lub darmowego transportu sprzyja integracji społecznej, ułatwia dostęp do pracy, edukacji, służby zdrowia i innych usług.
Zmniejszenie VAT-u na transport. Unia pozwala
Społecznicy podkreślają, że zmiana będzie zgodna z prawem europejskim.
Zgodnie z art. 98 ust. 2 dyrektywy VAT, oprócz dwóch stawek obniżonych, o których mowa w ust. 1 tego artykułu, państwa członkowskie mogą stosować stawkę obniżoną niższą niż stawka minimalna 5% oraz zwolnienie z prawem do odliczenia VAT zapłaconego na poprzednim etapie do dostaw towarów lub świadczenia usług ujętych w maksymalnie siedmiu punktach w załączniku III dyrektywy. W pkt 5 załącznika III wskazano przewóz osób i transport towarzyszących im towarów, takich jak bagaż, rowery, w tym rowery elektryczne, pojazdy silnikowe lub inne, lub świadczenie usług związanych z przewozem osób.
Czasowe zwolnienie zwolnienie z prawem do odliczenia VAT zapłaconego na poprzednim etapie dla transportu pasażerskiego wprowadziła Finlandia ustawą z dnia 28 października 2022 r. (laki arvonlisäverolain väliaikaisesta muuttamisesta 870/2022).
Czytaj też: Klimatyczny strażnik peryferii: jak z rowerami w gminach Karkonoszy?
Ministerstwo patrzy przychylnie
Wniosek spotkał się z przychylnym przyjęciem w rządzie. Resort zapowiedział zmiany.
– W Ministerstwie Finansów cały czas rozpatrywana jest możliwość obniżenia – z 8% do 0% – stawki VAT dla określonych kategorii usług transportu pasażerskiego. Zagadnienie to jest badane w ramach analiz dotyczących m.in. zakresu zmian, korzyści dla poszczególnych uczestników rynku oraz potencjalnych skutków finansowych dla strony dochodowej i wydatkowej budżetu państwa. W szczególności ta ostatnia kwestia ma istotne znaczenie, wobec dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej i społecznej, która realnie przekłada się na stan budżetu państwa i możliwości finansowania kluczowych obszarów działania państwa – wskazać tu można chociażby konieczność zapewnienia samorządom dodatkowego wsparcia finansowego. W kontekście potencjalnych skutków finansowych dla budżetu państwa należy również mieć na uwadze okoliczność objęcia Polski procedurą nadmiernego deficytu. Powyższe uwagi nie oznaczają, że zmiany dotyczące obniżenia stawki VAT na transport pasażerski nie zostaną wdrożone – ewentualne działania w tym obszarze mogłyby zostać podjęte w najbliższym, możliwym czasie, przy uwzględnieniu w tym zakresie możliwości budżetowych państwa – odpisała aktywistom Katarzyna Nowicka, Zastępca Dyrektora Departamentu Podatku od Towarów i Usług w Ministerstwie Finansów.
Aktywiści będą dalej walczyć o zmiany.
Jarosz: – Zerowy VAT na transport publiczny to ważne narzędzie polityki społecznej, jak i klimatycznej. Obniżony podatek będzie zachęcać do korzystania z transportu zbiorowego, wspierać mniej zamożnych obywateli i zmniejszać negatywny wpływ transportu na środowisko.
