Wnioskujemy do Żmigrodu o organizację transportu publicznego. Społeczny plan zmian
Dzięki darowiźnie Fundacji Banku BNP Paribas w ramach Programu Grantów Lokalnych Towarzystwo Benderowskie podjęło działania ws. zwalczania wykluczenia transportowego w gminach Żmigród i Prusice.
Organizacja stworzyła Społeczny Plan Rozwoju Transportu Publicznego w Gminie Żmigród, który został przesłany władzom gminnym. Jak wskazywali działacze, plan wynika z analizy problematyki, analizy dokumentów, badania przeprowadzonego w gminie oraz diagnozy potrzeb lokalnych.
Wykluczenie transportowe w gminie Żmigród
Miejscowości gminy Żmigród, z wyjątkiem położonych przy stacjach i przystankach kolejowych oraz na linii autobusowej Żmigród-Trzebnica są wykluczone transportowo.
– Transport publiczny jako usługa publiczna jest niezbędny do realizacji prawa do nauki, prawa do ochrony zdrowia, dostępu do rynku pracy. Istotny jest szczególnie dla dzieci, młodzieży, osób starszych, niepełnosprawnych, kontuzjowanych oraz nieposiadających samochodu, a także dla rodzin z jednym samochodem – podkreśla Jeremi Jarosz z Towarzystwa Benderowskiego.
Aktywiści wskazywali, że rozwój komunikacji publicznej stanowi de facto jedyną możliwość utrzymania podstawowych usług publicznych w mniejszych miejscowościach. Komunikacja zbiorowa umożliwia mieszkańcom obszarów wiejskich i peryferyjnych podejmowanie pracy bez konieczności zmiany miejsca zamieszkania, co sprzyja zachowaniu lokalnych wspólnot i przeciwdziała ich wyludnianiu.
Według TB, brak stabilnych i przewidywalnych połączeń komunikacyjnych poza dwoma ciągami ogranicza atrakcyjność osiedleńczą gminy, a także utrudnia napływ nowych mieszkańców. Brak transportu zbiorowego hamuje lokalną przedsiębiorczość. Dostępność transportowa ma dziś bezpośredni wpływ na decyzje inwestorów i lokalny rynek pracy. Transport publiczny jest istotny również pod względem turystycznym. Uzupełniałby ofertę Kolei Dolnośląskich, umożliwiając dojazd bez samochodu np. w Dolinę Baryczy i w żmigrodzką część Stawów Milickich. Transport zbiorowy powinien również uzupełniać transport rowerowy, umożliwiając przewóz rowerów.
Działacze podjęli też aspekt środowiskowy. Rozwój transportu zbiorowego może realnie przyczynić się do ograniczenia liczby indywidualnych przejazdów samochodowych, a tym samym zmniejszenia emisji spalin, hałasu i presji na lokalną infrastrukturę drogową.
Strategia rozwoju gminy
Strategia Rozwoju Gminy Żmigród na lata 2021-2029 zauważa określony w planie problem.
Analizę SWOT dla Gminy Żmigród jako słabą stronę określiła “brak gminnego transportu publicznego skutkujący wykluczeniem transportowym niektórych miejscowości”. Strategia zauważa też, że “Gmina Żmigród nie organizuje transportu zbiorowego we własnym zakresie, choć dostrzega się taką potrzebę. Część miejscowości jest całkowicie wykluczona komunikacyjnie.”
Jako cel operacyjny 1.1. określone zostało “Zwiększenie dostępności komunikacyjnej Gminy”, a jako kierunek działania “Opracowanie koncepcji transportu zbiorowego oraz transportu celowanego na terenie Gminy”. Jako oczekiwany rezultat przewidziano “stworzenie możliwości samodzielnego załatwienia spraw dla seniorów i osób ze specjalnymi potrzebami” oraz “integrację mieszkańców z różnych części Gminy dzięki funkcjonującej komunikacji”.
Również w ramach celu “1.3. Ochrona środowiska i wspieranie inicjatyw proekologicznych” przewidziano “Dalszy rozwój infrastruktury transportu niskoemisyjnego (ścieżek rowerowych, punktów przesiadkowych, komunikacji zbiorowej)”.
Strategia Rozwoju Województwa Dolnośląskiego 2030 zauważa “występowanie obszarów o ograniczonej dostępności do transportu publicznego” oraz postuluje “rozwój zintegrowanych lokalnych i subregionalnych systemów transportu publicznego”
Propozycja planu transportowego
Według TB, gmina jako podstawowa jednostka samorządu terytorialnego odpowiedzialna jest przede wszystkim za transport na własnym obszarze.
Zdaniem organizacji, transport należałoby rozwijać co najmniej w trzech priorytetowych obszarach:
- w kierunku Radziądza, Rudy Żmigrodzkiej, w tym w powiązaniu z gminą Milicz i powiatem milickim
- w kierunku Powidzka, Kaszyc Milickich, w tym w powiązaniu z gminą Prusice i gminą Trzebnica
- w stronę Węglewa i Barkowa, w tym w powiązaniu z gminą Wołów i systemem transportowym planowanym przez powiat wołowski
Dla zapewnienia sprawnego przemieszczania się mieszkańców potrzebny jest również transport międzygminny. Brakuje bowiem dostępnych połączeń m.in. w kierunku gmin Milicz i Wołów.
Połączenia międzygminne mogłyby być łączone z kursami wewnątrzgminnymi, zwiększając dostępność transportu i pozytywnie wpływając na elastyczność dojazdów.
Organizacja wskazywała, że możliwe jest skorzystanie z Funduszu Rozwoju Przewozów Autobusowych. Możliwe jest również wypróbowanie coraz popularniejszych w Europie form transportu na żądanie.