Dolnośląski Alarm Smogowy: Wrocław oddycha spalinami

W centrum miasta Wrocławia Dolnośląski Alarm Smogowy, we współpracy z działającymi w mieście organizacjami ekologicznymi, przedstawił alarmujące wyniki pomiarów stężeń dwutlenku azotu (NO₂), które potwierdziły, że transport samochodowy poważnie zatruwa powietrze we Wrocławiu. Wbrew zapewnieniom Urzędu Miejskiego Wrocław, który opiera swoje opinie o czystym powietrzu na fakcie nieznacznego braku przekroczeń normy na jedynym punkcie pomiarowy, we Wrocławiu mamy poważny problem ze spalinami.

Badanie zrealizowano na przełomie lutego i marca 2026 roku przy użyciu profesjonalnych próbników pasywnych szwajcarskiej firmy Passam AG. Próbniki rozmieszczono w kluczowych miejscach narażenia mieszkańców – przy przystankach autobusowych i tramwajowych, ważnych skrzyżowaniach oraz ciągach komunikacyjnych, którymi codziennie przemieszczają się tysiące pieszych, rowerzystów i pasażerów komunikacji miejskiej. Wyniki są w pełni reprezentatywne dla średniomiesięcznego stężenia i wykazują wysoką zgodność z danymi stacji GIOŚ (różnica poniżej 10%).

Wyniki badań smogu transportowego

Podsumowanie wyników pomiarów we Wrocławiu:

• 20 lokalizacji powyżej obecnej normy 40 µg/m³
• wszystkie 47 lokalizacji powyżej normy 20 µg/m³ (obowiązującej od 1 stycznia 2030 r.),

Najwyższe wartości zanotowano m.in. przy al. Brucknera – ul. Gęsia (61 µg/m³), al. Armii Krajowej – ul. Krakowska (60 µg/m³) oraz ul. Swojczyckiej (52 µg/m³).

Potrzebne konkretne działania

Organizacje apelują o pilne i konkretne działania, w tym: wprowadzenie Strefy Czystego Transportu wykluczającej najstarsze, najbardziej emisyjne diesle, rozwój atrakcyjnego transportu publicznego (w tym tramwajów, Park & Ride i kolej miejskiej), rozbudowę bezpiecznej infrastruktury rowerowej, uspokojenie ruchu (strefy 30 km/h) oraz ograniczenie tranzytu przez centrum. Doświadczenia z ponad 300 miast Europy dowodzą, że Strefy Czystego Transportu skutecznie i trwale obniżają stężenia NO₂.

Rodzice dla Klimatu i Wrocławska Inicjatywa Rowerowa, które aktywnie uczestniczyły w przygotowaniu badania i raportu, podkreślają szczególnie negatywny wpływ zanieczyszczenia na dzieci oraz konieczność tworzenia miasta przyjaznego pieszym i rowerzystom.

Smog ma wpływ na zdrowie!

Szczególnie niepokojący jest wpływ NO₂ na zdrowie mieszkańców, zwłaszcza dzieci i osób starszych. Dwutlenek azotu, którego głównym źródłem w miastach jest ruch samochodowy (szczególnie starsze diesle), powoduje poważne skutki zarówno w perspektywie długoterminowej, jak i krótkoterminowej. Według licznych badań epidemiologicznych, długotrwałe narażenie na stężenie NO₂ wyższe o zaledwie 10 µg/m³ zwiększa ryzyko zachorowania na astmę nawet o 10-17%. U dzieci rośnie o 9% ryzyko ostrych infekcji górnych dróg oddechowych. Istnieje również udokumentowany związek między wyższym stężeniem NO₂ a większą zapadalnością na cukrzycę oraz wzrostem ryzyka zgonu z powodu zapalenia płuc lub oskrzeli – o 6% przy każdym wzroście stężenia o 10 µg/m³.

Badania Śląskiego Uniwersytetu Medycznego potwierdzają wyraźny związek między podwyższonymi stężeniami dwutlenku azotu a nagłymi incydentami sercowo-naczyniowymi, takimi jak zawał serca, udar mózgu czy migotanie przedsionków. Nie mniej alarmujące są skutki krótkotrwałego narażenia. Badania przesiewowe w szkołach Barcelony wykazały, że uczniowie z najbardziej zanieczyszczonych rejonów uzyskiwali wyniki testów zdolności poznawczych, koncentracji, pamięci krótkotrwałej i długotrwałej gorsze o 8-23% w porównaniu z dziećmi z czystszego powietrza. Podobne rezultaty uzyskali psychologowie Uniwersytetu Jagiellońskiego – w dniach z wysokim stężeniem NO₂ dzieci wykazywały nawet o 20% gorszą zdolność podtrzymania uwagi, zapamiętywania i rozumowania. Efekt był widoczny także u tych samych dzieci badanych w różne dni – gorsze wyniki korelowały bezpośrednio z jakością powietrza.

Te dane pokazują, że walka ze spalinami ma nie tylko wymiar długofalowy (zmniejszenie liczby zachorowań i przedwczesnych zgonów – szacowanych we Wrocławiu rocznie na 500), ale także bezpośredni wpływ na codzienne funkcjonowanie, rozwój poznawczy dzieci oraz jakość życia wszystkich mieszkańców.