Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia planuje projekt kolei metropolitalnej

Transport zbiorowy w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym był przez lata znany z niskiej jakości i niewielkiego rozwoju, mimo że jest to kluczowe narzędzie ekologicznej polityki transportowej. Od lat 70. XX wieku powstawały kolejne trasy szybkiego ruchu i lawinowo zwiększała się liczba samochodów.

Istnieje sieć tramwajowa, ale tramwaje niestety kursują zbyt wolno, często na jednotorowych odcinkach (np. w katowickiej dzielnicy Wełnowiec. Często szybszym rozwiązaniem są autobusy, zwłaszcza linii pospiesznych.

Gliwice zdecydowały się na całkowite usunięcie sieci tramwajowej, co było jednak powszechnie krytykowane. Tramwaje mogą być bowiem szybkim i wygodnym środkiem transportu (oczywiście z dużymi korzyściami dla ochrony środowiska), o ile będą czynione inwestycje.

Czytaj też Miłosz Cichuta: Potrzebujemy taktu na całej sieci kolejowej. Trzeba kontynuować projekt KDP

Tramwaje Śląskie. Polepszą standard?

Sieć tramwajowa jest w powolnym tempie, ale jednak modernizowana.

Np. zakończona niedawno kompleksowa przebudowa 4,6-kilometrowej trasy tramwajowej w Dąbrowie Górniczej objęła odcinek od ul. Kasprzaka do granicy Dąbrowy Górniczej z Będzinem, wzdłuż al. Piłsudskiego, ul. Królowej Jadwigi i ul. Sobieskiego. Zastosowane zostały nowoczesne systemy elastycznego montażu szyn, ograniczające emisję hałasu i drgań. Przebudowanych zostało 16 peronów przystankowych oraz pętla wraz z torem odstawczym. Przy okazji barier architektonicznych w postaci dwóch kładek oraz czterech przejść podziemnych.

Tramwaj w Katowicach
Tramwaj w Katowicach

W 2024 r. otwarta została nowa trasa w ul. Grundmanna w Katowicach. Niestety, nadal nie powstało zapowiadane od lat przedłużenie z Brynowa na południe (w kierunku Ligoty).

Czytaj też: Szybciej pociągiem do Poznania. Potrzebna modernizacja linii kolejowej do 200 km/h

Metropolia na ratunek?

W 2017 r. powstała Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia, która powołała Zarząd Transportu Metropolitalnego w Katowicach. Skala jego działania jest ogromna: każdego dnia na ulice Metropolii wyjeżdża ponad 1700 pojazdów komunikacji miejskiej, które obsługują około 7 tys. przystanków, a rocznie pokonują ponad 100 mln kilometrów.

Autobus ZTM/GZM
Autobus ZTM/GZM

Od czasu powołania GZM i ZTM Katowice notuje się polepszenie standardów transportu zbiorowego na Górnym Śląsku i w Zagłębiu Dąbrowskim. Powstały specjalne linie metropolitalne, łączące poszczególne miasta. Powstał jednolity system biletowy, który połączył trzy dotychczasowe, a także włączył Koleje Śląskie. Wprowadzono nowy System Informacji Wizualnej dla transportu miejskiego ZTM.

GZM postarał się też o integrację taryfową z koleją. Od 1 marca 2024 r. bilety miesięczne będą w pełni zintegrowane z koleją (Koleje Śląskie i Polregio). Metropolia również dofinansowała uruchomienie dodatkowych połączeń kolejowych pomiędzy miastami.

Czytaj też: Ustawa metropolitalna dla Wrocławia. Potrzebny związek dla aglomeracji

Kolej metropolitalna to przyszłość

Koncepcja Kolei Metropolitalnej w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii powstała w latach 2018-2019.

Obecnie trwa opracowywanie Wstępnego Studium Wykonalności Kolei Metropolitalnej. Ten dokument ma określić, które z rozwiązań zaproponowanych w Koncepcji Kolei Metropolitalnej są możliwe do realizacji oraz w jakim zakresie. Dokument będzie gotowy w 2024 roku.

Dworzec kolejowy w Katowicach
Dworzec kolejowy w Katowicach

Rozpoczeła się wielka przebudowa Katowickiego Węzła Kolejowego. Na odcinku Będzin-Katowice pojawią sie dwa dodatkowe tory, które pozwolą stworzyć często kursującą kolej aglomeracyjną, wraz z przystankami Sosnowiec Środula oraz Katowice Morawa. Gdy chodzi o odcinek Będzin–Katowice Szopienice Polskie Linie Kolejowe zleciły już prace Grupie ZUE za 785,1 mln zł netto.

W ramach kolejnego projektu PLK chce dobudować dwa tory od Katowic-Szopienic do Katowic-Piotrowic, powstaną też trzy nowe przystanki kolejowe: Katowice Uniwersytet (ul. Paderewskiego), Katowice Akademia (ul. Damrota), Katowice Kokociniec (ul. Szadoka). Ta inwestycja kosztować będzie aż 3 mld zł i obejmować będzie m.in. przystosowanie katowickiego dworca do większej liczby pociągów.

Dworzec kolejowy w Katowicach
Dworzec kolejowy w Katowicach

Dwa dodatkowe tory są planowane również między Katowicami a Gliwicami. W tej sprawie zorganizowano konsultacje społeczne.

– Tematem, który wybrzmiał na kilku spotkaniach było dowiązanie ciągów pieszych i rowerowych, zaplanowanych przejść, najczęściej podziemnych, które umożliwią połączenie obszarów podzielonym linią kolejową w tej chwili. Dużo ważniejszy temat to lokalizacja nowych przystanków kolejowych i skomunikowanie ich z tkanką miejską. Pojawiały się też pytania o ekrany akustyczne, ich wysokość, sposób ich wykonania: transparentne, czy kolorowe – relacjonuje Mateusz Bieńkowski, specjalista Wydziału Kolei Metropolitalnej GZM.

Również w ramach Kolei Plus powstaną nowe linie aglomeracyjne. Spółka PKP PLK ogłosiła przetarg dla projektu dotyczącego odtworzenia alternatywnego połączenia pasażerskiego Katowic z Tychami przez katowickie dzielnice Kostuchna i Murcki. Powstaną nowe przystanki: Katowice Ochojec, Murcki, Kostuchna i Podlesie Saska.

Inne projekty Kolei Plus w metropolii dotycza:

  • budowy drugiego toru w kierunku Rybnika na odcinku Katowice Ligota – Orzesze-Jaśkowice
  • odbudowy połączenia kolejowego z centrum Pyskowic
  • odtworzenia ruchu pasażerskiego pomiędzy Gliwicami a centrum Katowic przez południowe dzielnice Zabrza, Rudy Śląskiej, z nowym przystankiem w Chorzowie
  • odtworzenia bezpośredniego połączenia centrum Dąbrowy Górniczej ze Strzemieszycami i Sławkowem
  • budowy linii kolejowej między Bytomiem a Rudą Śląską Chebziem, przez Orzegów.

Czytaj też: Udostępniamy informację o tramwajach, kolei miejskiej i funduszach UE na transport we Wrocławiu

Rowery dla metropolii

W lutym 2024 r. uruchomiony został rower metropolitalny. W systemie docelowo pojawi się 7 tysięcy rowerów i prawie tysiąc stacji ulokowanych w 31 gminach GZM (na razie jest 276 stacji w ośmiu miastach).

Każdy pasażer korzystający z biletu okresowego będzie mógł bezpłatnie korzystać z Metroroweru przez 30 minut dziennie.

W planie jest też rozbudowa sieci dróg rowerowych między miastami metropolii. Zgodnie z planem, w metropolii ma powstać 120 km welostrad.  W 2023 r. metropolia podpisała umowy z wykonawcą na przygotowanie koncepcji technicznych dla dwóch odcinków welostrad: z Sosnowca do Katowic oraz z Katowic do Mysłowic.

Velostrady GZM
Velostrady GZM

Rowerostrada do Sosnowca ma przebiegać od katowickich Bulwa­rów Rawy, w okolicy ul. Bankowej, przez tereny na wschód od drogi ekspresowej S86, aż po centrum Sosnowca.

Droga rowerowa Katowice-Sosnowiec (mapa)
Droga rowerowa Katowice-Sosnowiec (mapa)

Trasa do Mysłowic rozpocznie się w Katowicach-Brynowie, będzie biegła  przez dzielnicę Giszowiec, wzdłuż ulicy Mysłowickiej, i dalej wzdłuż ul. Mikołowskiej, aż do rejonu ronda Rotmistrza Pileckiego.

Czytaj też: Transport publiczny w Berlinie. Kolej miejska, metro, tramwaje… i nie tylko

 

Transport w Katowicach

Teoretycznie w Katowicach jest wizja priorytetu dla transportu publicznego. Wieloletni plan rozwoju zintegrowanego systemu transportowego miasta Katowice przewiduje następujące działania:

  • Wprowadzenie zmian w organizacji ruchu samochodowego w centrum miasta, z ograniczeniem dostępu samochodem do tej części miasta poprzez nowe regulacje w zakresie popytu na parkowanie
  • Nadanie transportowi zbiorowemu zdecydowanego priorytetu w ruchu, w tym poszerzanie zasięgu buspasów, nowoczesne sterowanie ruchem samochodowym z priorytetem dla transportu zbiorowego – systemy ITS
  • Integracja organizacyjna i infrastrukturalna w transporcie zbiorowym w skali aglomeracyjnej

Problemem jest brak jednego węzła przesiadkowego. Dworzec autobusowy w ul. Sądowej został zlokalizowany w oddaleniu od dworca kolejowego. Autobusy ZTM odjeżdżają też z różnych miejsc w centrum Katowic. Do tego tramwaj nie dociera do dworca autobusowego. Takie rozrzucenie jest poważnym błędem urbanistycznym.

Dworzec autobusowy w Katowicach
Dworzec autobusowy w Katowicach

Transport organizowany przez GZM obsługuje też katowickie wydarzenia kulturalne, jak np. coroczny Off Festival.

Katowice i Kolej Dużych Prędkości

Dworzec kolejowy w Katowicach będzie jednym z dworców polskiej Kolei Dużych Prędkości. Centralna Magistrala Kolejowa będzie rozbudowywana do 250 km/godz., a w perspektywie zostanie przedłużona do samych Katowic w ramach tzw. Węzła Małopolsko-Śląskiego.

Dalszym ciągiem będzie trasa do Ostrawy przez Jastrzębie-Zdrój, która będzie miała także istotne znaczenie regionalne, jako szybkie połączenie Katowic z Rybnickim Okręgiem Węglowym.

Czytaj więcej: Kolej Dużych Prędkości Katowice-Ostrawa. Połączenie z siecią czeską i europejską


Fot tytułowe –  Tramwaj w Katowicach / CC-BY-NC-SA 4.0.


Kampanią Wybieram kolej Towarzystwo Benderowskie zachęca mieszkańców do przejazdów kolejowych, a decydentów – do wsparcia rozwoju kolei.


Informacja opublikowana w ramach realizacji projektu „Tramwaje i kolej dla klimatu”, finansowanego przez Islandię, Liechtenstein i Norwegię z Funduszy Norweskich i Funduszy EOG w ramach Programu Aktywni Obywatele – Fundusz Regionalny. Treść dostępna na licencji CC-BY-NC-SA 4.0.


Active-citizens-fund@4x-1024x359

Hipermiasto

Towarzystwo Benderowskie

Dodaj komentarz